Endüstriyel Simbiyoz

Endüstriyel Simbiyoz Nedir?

Endüstriyel Simbiyoz doğadakine benzer şekilde birbirine yakın iki bağımsız endüstriyel işletme arasında madde ve enerji değişimi olarak tanımlanmıştır. Bu kapsamda, endüstriyel simbiyoz tercihen birbirine fiziksel olarak yakın olup, normalde birbirlerinden bağımsız çalışan iki veya daha fazla endüstriyel işletmenin bir araya gelerek hem çevresel performansı hem de rekabet gücünü artıracak uzun süreçli ortaklıklar kurması ve dayanışma içinde çalışmasını temsil eder. Endüstriyel simbiyoz ayrıca, Ar-Ge, inovasyon (yenileşim) ve kümelenme faaliyetlerinin yanı sıra, yeni iş alanları yaratma potansiyeli ile girişimciliği ve bölgesel kalkınmayı da destekleyen bir yaklaşım olarak ortaya çıkmaktadır.

TR41 Endüstriyel Simbiyoz Programı

Bursa, Eskişehir ve Bilecik illerinde kaynakların etkin kullanımının sağlanarak bölgesel kalkınmanın sürdürülebilirliği amacıyla, 2014 yılında “Endüstriyel Simbiyoz Programı” başlatılmıştır. BEBKA tarafından yürütülen Program bağımsız işletmeleri daha sürdürülebilir ve yenilikçi bir kaynak (atık, lojistik vb.) kullanımı çerçevesinde bir araya getirmeyi, endüstriyel kaynaklı çevresel problemlerin önüne geçerek ekonomik getiri de sağlamayı amaçlamaktadır.

Program ile, bölgedeki endüstriyel simbiyoz uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik olarak farkındalığın arttırılması, bölgesel ve sektörel analizlerin yapılarak mevcut potansiyelin ve stratejinin belirlenmesi, fizibilite çalışmalarının yapılması, iletişim faaliyetlerinin yürütülmesi ve endüstriyel simbiyoz uygulamalarının sürdürülebilirliğine ve yaygınlaştırılmasına yönelik altyapının oluşturulmasının sağlanması hedeflendi.

Projenin bölgesel fizibilite ve altyapı aşaması Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) işbirliği ile yürütüldü. Fizibilite ve altyapı aşamasında yer alan sektörel analiz çalışması kapsamında sanayinin sektörel yapısı ve dağılımı, OSB’ler, büyük sektörler, bölgesel dağılımlar, bölgede ortaya çıkan atıklar, vb. incelenmiş ve ilgili kurumlardan ilave güncel veriler temin edilerek analiz edildi. Yapılan çalışmalar sonucunda endüstriyel simbiyoz ağının oluşturularak pek çok sinerjinin hayata geçirilebileceğini ortaya çıktı  Bu kapsamda Bursa Eskişehir Bilecik Endüstriyel Simbiyoz Fizibilite Raporu hazırlandı.

Ayrıca endüstriyel simbiyoz kavramının katılımcılara tanıtıldığı, birbiri ile çıktı ve kaynak alışverişi yapabilecek firmaların eşleştirildiği ve potansiyel simbiyoz fırsatlarının tespit edildiği, toplamda 280 kişinin katılım gösterdiği 4 adet Bilgilendirme Toplantısı ve Sinerji Çalıştayı düzenlenmiş ve sonuçta 650’ün üzerinde sinerji tespit edildi.

Proje kapsamında bölgemizde yapılacak olan Endüstriyel Simbiyoz çalışmaları hakkında bilgilendirme yapmak ve yönlendirici olmak amacıyla BEBKA temsilcileri tarafından 2016 yılı sonu itibariyle toplam 28 kurum 64 firma yaklaşık 130 kişi ile görüşüldü.

Çalıştaylar ve görüşmelerde elde edilen çıktılar doğrultusunda sinerjilerin hayata geçirilmesi, gerekli sistematiğin oluşturulması ve sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik önlemlerin alınması için çalışmalar halen yürütülmektedir.  Ortayan çıkan potansiyel projelerin arasında yer alan Mermer Atıklarından Katma Değeri Yüksek Kimyasal Madde Üretimine Yönelik Ön Fizibilite Çalışması” ile “Seramik Karo ve Seramik Sağlık Gereçleri Üretiminde Açığa Çıkan Atıksu Arıtma Keklerinin Çimento Sektöründe Simbiyotik Kullanılabilirliği” üzerine fizibilite çalışmaları tamamlandı.

Kapasite Artırımı Projesi

Ajansımız 2016 yılında TR41 Bölgesi için bölgesel bir endüstriyel simbiyoz ağı ve yönetim modelinin geliştirilmesi için hazırlanan “Bursa Eskişehir Bilecik Bölgesinde Düşük Karbon Ekonomisine ve Kaynak Verimliliğine geçiş için Endüstriyel Simbiyoz Kapasite Artırımı Projesi” Newton-Kâtip Çelebi Fonu kapsamında destek aldı. 

Newton Kâtip Çelebi Fonu, İngiltere ve gelişen ekonomiye sahip ülkeler arasındaki bilimsel ve teknolojik işbirliğini desteklemek üzere hayata geçirilmiş 5 yıllık bir programdır. Program, Türkiye’nin de içinde olduğu 15 ülkede yürütülmektedir.  Fonun amacı Türkiye ve İngiltere'deki bilimsel araştırma ve inovasyon sektörlerini bir araya getirerek Türkiye'deki ekonomik kalkınma ve toplumsal refah alanlarında karşılaşılan sorunlara ortak çözümler geliştirmektir.

Projenin ilk aşamasında İngiltere’den gelen 2 eğitmen aracılığıyla dünyadaki uygulamalar hakkında bilgi edinilmesi, yol haritasının geliştirilmesi, faaliyet planı ve zaman çizelgesinin oluşturtulması hedeflendi. 9-11 Ağustos 216 tarihlerinde gerçekleştiren Endüstriyel Simbiyoz Eğitimine bölgemizden 12 farklı kurumdan toplam 19 kişi katılım sağladı.

İkinci aşamada ise mevcut olan “endüstriyel simbiyoz” ağının genişletilmesi, özellikle etkinliğe katılan araştırmacıların bölgesel ve ulusal bazda yürütülecek endüstriyel simbiyoz çalışmaları için de önemli bir kaynak olarak bu ağda yer alabilmesi amacıyla Endüstriyel Simbiyoz Konferansı ve Proje Pazarı 1 Şubat 2017 tarihinde düzenlendi.  Konferans sırasında İngiltere ve Türkiye’deki endüstriyel simbiyoz uygulamaları, proje örnekleri ile konunun politika ve mevzuat açısından değerlendirilmesi üzerine aşağıda belirtilen başlıklarda oturumlar düzenlendi.  Ayrıca Bölgede bir ilk uygulama olan Endüstriyel Simbiyoz Proje Pazarı’na 56 proje başvurusundan seçilen 32 proje sergilendi.  

Projenin son aşamasında ise bölgesel endüstriyel simbiyoz ağı ve yönetim modelinin geliştirilmesi için bilgi desteği sağlanması amacıyla dünyadaki en başarılı endüstriyel simbiyoz uygulamalarından biri olarak İngiltere’deki sistemin incelenmesi amacıyla 4 günlük “Teknik Gezi” düzenlendi.

Bu ziyaret sırasında birçok firma ve kurum ile görüşerek sadece endüstriyel simbiyoz ağı hakkında değil İngiltere’deki atık yönetim sistemleri hakkında da bilgi alındı.  Endüstriyel Simbiyoz Programında görevli BEBKA personeli dışında bölgemizden çoğunluğu çevre mühendisi olan ilgili kamu kurumu, organize sanayi bölgeleri, üniversite ve küme temsilcileri geziye katılım sağladı.

Endüstriyel Simbiyoz Mali Destek Programı

aşamada projelerin hayata geçmesi için finansal mekanizmalar ile firmaların teşvik edilmesi önem taşımaktadır.  BEBKA tarafından yürütülen mali destek programları kapsamında firmaların atıksuyunun, geri dönüştürülemeyen atık ve yan ürünlerinin başka firmalarda girdi/hammadde olarak kullanılması, atıklardan yüksek katma değerli ürün ve/veya enerji üretimi, atık ısının su buharı veya enerji olarak diğer işletmelerde değerlendirilmesi de desteklenmektedir. 

Bu kapsamda desteklenen endüstriyel simbiyoz projelerinden 2 proje tamamlanırken, 4 proje halen devam etmektedir.  Tüm projeler tamamlandığında yaklaşık 8500 ton atığın bertarafa gitmesi önlenecek olup 1 milyon TL’nin üzerinde ekonomik kazanım sağlanacağı tahmin edilmektedir.
 

Eskişehir Endüstriyel Simbiyoz Projesi

Eskişehir Endüstriyel Simbiyoz Projesi Eskişehir’de faaliyet gösteren firmaların fayda sağlayabileceği işbirliği potansiyellerinin araştırılması ve bu işbirliklerinin hayata geçirilmesi halinde bölgemize sağlayacağı çevresel ve ekonomik kazanımların ortaya konulması amacıyla yürütüldü.

Çalışma kapsamında BEBKA, Eskişehir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Eskişehir Sanayi Odası (ESO) ve Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü’nden (EOSB) temin edilen veriler incelenerek Eskişehir bölgesinde öne çıkan sektörler belirlendi ve saha çalışmaları öncesi bu sektörlere yönelik çeşitli analizler gerçekleştirildi. Temin edilen veriler ve değerlendirmeler sonucunda endüstriyel simbiyoz olanakları açısından öne çıkan sektörlerde yer alan firmalara ziyaretler gerçekleştirilerek firmalar arası işbirliği olanakları ortaya çıkartıldı. Hem saha ziyaretleri hem de takip eden sinerji çalıştayında elde edilen veriler ışığında belirlenen 5 öncelikli endüstriyel simbiyoz olanağına yönelik fizibilite konsept notları hazırlandı.

Aşağıda verilen Eskişehir potansiyel endüstriyel simbiyoz ağında yüksek potansiyele sahip endüstriyel simbiyoz olanakları gösterilmekte olup önceliklendirilen potansiyeller yeşil oklarla ifade edilmektedir.

Yukarıda bahsi geçen endüstriyel simbiyoz olanaklarının uygulamaya dönüşmesi durumunda hammadde tasarrufu ve depolamaya giden atıkların azaltılması gibi çevresel faydaların yanı sıra üretim ve taşıma maliyetlerinde öngörülen azalma ile firmaların rekabet güçlerine de oldukça olumlu etki etmesi beklenmektedir. Yapılan analizler ve hesaplamalar göstermektedir ki Bölge için örnek teşkil edebilecek bu beş endüstriyel simbiyoz olanağı ile yılda 87.870 ton atığın bertarafının önüne geçilerek aynı miktarda hammaddeden tasarruf sağlanabilecektir. Gerçekleştirilecek bu uygulamaların ilgili firmalarda üretim maliyetlerini yıllık toplam 2.150.000 TL seviyelerinde azaltması beklenmektedir. Atık taşıma maliyetlerinin ise 1.439.000 TL tutarında düşmesi ile firmaların toplamda yıllık 3.589.000 TL mertebelerinde maliyet tasarrufu sağlayacağı öngörülmüştür. Toplamda 530.000 TL’lik yatırım ile gerçekleştirilebilecek bu uygulamaların 1 yıldan kısa sürede kendisini geri ödeyecek olması ilgili yatırımların ekonomik olarak oldukça cazip olduğuna işaret etmektedir.

Endüstriyel simbiyoz proje raporu için tıklayınız